| Pârsig | B. | Negizeš | English | Deutsch | French | P. | Rišešenâsih | Prevalence |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| •Niyāg | نیاگ: جد | ancestor | Vorfahr | ancêtre | _Dehxodâ | 1.0 | ||
| •Xonyā | n. | خنیا: موسیقی | music | Musik | musique | ϢDict-Pâ | 1.0 | |
| •Niyāyeš | n. | نیایش: عبادت | prayer | Gebet | prière | 0.0 | ||
| •Bonyād | n. | بنیاد: اساس; بنیان | foundation | Stiftung | fondation | 0.0 | ||
| •Niyāzin | z. | نیازین: مورد احتیاج; ضروری | needed; required | erforderlich; | nécessaire; obligatoire | _Dehxodâ | 1.0 | |
| •Niyānave | n. | نیانوه: - | cousin | Cousin | cousin | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | |
| •Niyāxtan -> niyāz | k. | نیاختن: نیازیدن; نیاز داشتن | to need | brauchen | avoir besoin | 1.0 | ||
| •Huniyāg | n. | هونیاگ: موسیقی | music | Musik | musique | huniyag.com Dēnkard | 1.0 | |
| •Širigān | z. n. | شیریگان: لبنیات | dairy products | Milcherzeugnis | Produit laitier | 1.0 | ||
| •Parniyān | n. | پرنیان: حریر | silk | Seide | soie | 0.7 | ||
| •Šoguniyā | z. | شگونیا: غیبگو; فالگیر | soothsayer | Wahrsager | devin | 1.0 | ||
| •Niyāzidan -> niyāz | k. | نیازیدن: نیاز داشتن | to need | brauchen | avoir besoin | 1.0 | ||
| •Niyāzmand | z. n. | نیازمند: محتاج | needful | notwendig | nécessaire | 0.0 | ||
| •Niyāzāmad | n. | نیازامد: مخمصه | pflight | Notlage | détresse; situation critique | 1.0 | ||
| •Xonyāin | z. | خنیایین: موزیکال | musical | musikalisch | musical | Mehrbod i Vâraste | رنج امروزین آسودن فردایین بود و آسودن امروزین رنج فردایین. ~فارسنامه | 1.0 |
| •Bonyādin | z. | بنیادین: اساسی | fundamental | grundlegend | fondamental | 0.3 | ||
| •Xonyāgah | n. | هنریگاه: تفریحی; سرگرمی | entertainment | Unterhaltung | divertissement | 1.0 | ||
| •Nušāhak | n. | نوشاهک: آمونیاک | ammonia | Ammoniak | ammoniac | 1.0 | ||
| •Nobonyād | نوبنیاد: جدید التاسیس | new establishment | Neugründung | nouvel établissement | 1.0 | |||
| •Niyāzvāre | n. | نیازواره: نیاز مصنوعی; احتیاج ساختگی | artificial need | künstliche Notwendigkeit | besoin artificiel | Mehrbod i Vâraste | 1.0 | |
| •Pišiniyān | n. | پیشینیان: اسلاف | predecessors | Vorgänger | prédécesseurs | 0.0 | ||
| •Bonyādgerāy | n. | بنیادگرای: اصولگرا | fundamentalist | fundamentalistisch | fondamentaliste | 1.0 | ||
| •Bonyādgozār | n. | بنیادگذار: موسس; بنیانگذار | founder | Gründer | fondateur | 0.0 | ||
| •Borunyāftan -> borunyāb | k. | برونیافتن: برآوردنِ بلنجِ یک برآیه بیرون از گسترهیِ بلنجهایِ شناخته شده | to extrapolate | extrapolieren | extrapoler | ⚕Heydari | 1.0 | |
| •Darunyāftan -> darunyāb | k. | درونیافتن: روشی برای یافتن دادهتیلهایِ نو از درونِ گسترهیِ یک گردآیهیِ گستته از دادهتیلهایِ شناخته شده | to interpolate | interpolieren | interpoler | Ϣiki-Pâ | 1.0 | |
| •Jahān | n. | جهان: عالم; دنیا | universe | Universum | univers | 0.0 | ||
| •Bonyādgerāyih | n. | بنیادگرایی: اصولگرایی | fundamentalism | Fundamentalismus | fondamentalisme | 1.0 | ||
| •Paropāye | n. | پروپایه: اساس; بنیان | fundament; groundwork | Fundament; Grundlage | fondement | Dehxodâ | 1.0 | |
| •Sāzmānyāfte | z. | سازمانیافته: متشکل | organized | organisiert | organisé | 1.0 | ||
| •Bonyādgožāštan -> bonyādgožār | k. | بنیادگذاشتن: تاسیس کردن; بنیانگذاری کردن | to found | gründen | fonder | 0.0 | ||
| •Barzax | n. | برزخ: حائل; عالم میان دنیا و آخرت | limbo | Limbus; Schwebezustand | limbes | بر سردو رهی امروز بکن جهدی تات بی توشه نباید شد از این برزخ ~ناصرخسرو |
0.0 | |
| •Dar | v. piv. | در: درون; اندر; گاه بجای "بدر" نیاز بکار میرود | in | in | dans | Ϣiki-Pâ | 0.0 | |
| •Vankul | n. | ونکول: کار ضروری و نیازمند; مایحتاج | indispensable; needful | unentbehrlich; nötig | indispensable | 1.0 | ||
| •Gitih | n. | گیتی: دنیا; عالم سفلی; کره ارض | world | Welt | monde | 0.1 | ||
| •Vāraste | n. | وارسته: زاهد; آزاد; عاتق; فارغ البال; بی اعتنا به مال دنیا | ascetic | Asket | ascète | 0.0 | ||
| •Kātuziyān | z. | کاتوزیان: روحانیان (زمانهیِ ساسانیان) | clergy (Sassanian era) | Geistlichkeit (sasanidisch) | clergé (époque sassanide) | Bahman i Heydari | 1.0 | |
| •Rāmešgar | n. | رامشگر: مطرب
رامشگر: کسیکه پیشه اش خوشی همراه شادی و آشتی دادن است (همچون خنیاگر {موسیقیدان}, ...) |
entertainer
one whose profession is to give peaceful pleasure (such as a musician; who plays happy and peaceful music ...) |
Entertainer
Eine Person deren Beruf ist, Frieden und Zufiedenhein zu erzeugen, z.B. ein Musiker der berühigende und schöne Lieder und Stücke spielt...) |
artiste
personne dont le métier est de procurer une jouissance paisible (p.ex. musicien) |
ϢDict-Pâ Ϣiki-Pâ |
(آنچئِنت) ءنتِرتائنِر, شهُ چُعلد سئنگ, پلای معسئچ, تِلل تالِس, ... ~Mazdak | 1.0 |
| •Barsāxtār | برساختار: در موسیقی به ساختار هارمونیکی گفتهمیشود که در بالای آواهای بنیادین آکورد برپامیشوند. | upper structure (music.) | Oberstruktur (Musik) | structure supérieure (mus.) | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | ||
| •Rāstkiš | ارتودوکس: به روش بنیادین و کهن، مانند مارکسیسم ارتودوکس | orthodox | orthodox | orthodoxe | Āšurih | داریوش آشوری | 1.0 | |
| •Rigāb | n. | ریگاب: واحه; واحه عربی نیست، مصری است و نام ویژه آبادی هایی ویژه ی همان شمال آفریکاست. بر این پایه نیاز به بازگردان ندارد. خود واژه ی oasis از همین واژه ی حامی ( مصری) اواحا آمده است. اگر بخواهیم در پارسی برای آن همانندسازی نماییم، میشود " ریگاب" ~Aria | oasis | Oase | oasis | Mazdak i Bâmdâd Ϣiki-Pâ | 1.0 | |
| •Bol | v. piv. | بل: کثیر; بسیار | poly | poly-; vielfach | poly- | از سویی پُر را اگر بتوانیم برای full و بل را برای many بگذاریم، همپوشانیها کمتر میشود. «پر» در جایگاه برواژه همیشه بهچم much و many بوده ولی در جایگاه زاب چمِ full میدهد. بنیاد بر این بُل- را که همان گونه که شما میگویید ورتشی از پر است برای پیشوند زابسازِ many = بسیار، چندین بگذاریم. ~Nader Tabasian |
0.0 | |
| •Meyn | b. | مین: بین | middle | Mitte | milieu | در دژپول، به «بِین» (عربی) میگویند «مِین» که به گمان همان «میان» است با کمی گویش خوزی. بهجای بین، مابین و فیمابین، همواره «میان» فارسی پیشنهاده شده، اما در جاهایی که وزن و آهنگ یکسان با «بین» نیاز است، (در چکامهها و مَتَلها) ، «مِیْن» meyn جایگزین بهتریست. ~Armin Hopes |
1.0 | |
| •Tāt | v. pav. | تات: یا امروزینتر, داد | ity | -ität (Suffix) | -ité (suffixe) | Bartholomae Ϣiki-Pâ | پسوند dād/tāt در پارسی باستان همان است که اکنون در اسپانیایی یا فرانسه و انگلیسی شده : -te, -ty برای نمونه واژهی اوستایی drava = سالم میباشد، و dravatāt = سلامتی است که امروزه شده «درود». (واژهنامهیِ زبان کهنِ ایرانی از بارتولومی). این پسوند نامساز بوده و نامهایِ مادینه میساخته است. ~Mazdak |
0.0 |
| •Āhi- | آهی-: | first; soonest; | ur- | premier; le plus tôt; ur- | آهی = first, soonest (Eng.) = UR- (Ger.) = Arkhe- (Grk.) (MacKenzie) آهینگاشت = urbild/archetype آهینیا = Urgrossvater/Great grandfather آهیفرشته = Erzengel/archangel • |
1.0 | ||
| •Vād | واد: اصل; ایل و تبار; بنیاد | origin; lineage; foundation | Ursprung; Abstammung; Grundlage | origine; lignée; fondation | پسوند یا واژه ی واد = اصل، ایل و تبار، بنیاد برای نمونه: خانواده = خانه + واد+ ه = بنیاد و اصل و مردم درون یک خانه هفتواد = هفت ایل ( هپتالیان مغول) کدواده = بنای دیوار عمارت و خانه را گویند. کشواد ( نام پهلوان شاهنامه ای:) ~ (شاید) = کشانی از نژاد کشان ( کوشانی) ~Mazdak |
0.0 | ||
| •Sefr | n. | صفر: نول | zero | Null | zéro | ریشه واژه صفر چیست؟ عربیست؟ پارسیست؟ یا از زبان دیگری وارد عربی شده و سپس به پارسی آمده؟؟ ~Masoud Vosoughfar فرایافتی از زبان سانسکریت ( سونیا = تهی) از راه دریانوردان به عرب رفته و از عرب به فرنگ، مانند Ziffer/Chiffre/Zero/cipher.. ~Mazdak |
0.0 | |
| •Nemāyār | n. | نمایار: آواتار | avatar | Benutzerbild | Avatar | Mazdak i Bâmdâd _Dehxodâ | در سانسکریت به چم فرزند خداوند است که به جای او در روی زمین آمده ولی اکنون در جای باشنده و شناسه ای بکار میرود که نماینده ی یک آدم راستین در یک پیرامون پندارین است. برای نمونه، یک بازیکن در یک بازی همگانی کامپیوتری که نام و نشان و چهره ی او همان نام و نشان و چهره ی بازکین راستین در جهان راستین نیست ( یا نیاز نیست باشد) ~Mazdak | 0.9 |
| •Vāde | n. | واده: اصل و بنا و مادهیِ هرچیز; خانه+واده=خانواده | basis; principle | Grundlage; Prinzip | base; principe | ϢDict-Pâ | پسوند یا واژه ی واد = اصل، ایل و تبار، بنیاد برای نمونه: خانواده = خانه + واد+ ه = بنیاد و اصل و مردم درون یک خانه هفتواد = هفت ایل ( هپتالیان مغول) کدواده = بنای دیوار عمارت و خانه را گویند. کشواد ( نام پهلوان شاهنامه ای:) ~ (شاید) = کشانی از نژاد کشان ( کوشانی) ~Mazdak |
1.0 |
| •Pulkardan -> pulkon | k. | پولکردن: نقد کردن | to liquidate | liquidieren | liquider | Mazdak i Bâmdâd | پولکرد روانکرد برای پیشگیری از ورشکستگی او ناچار از روانکرد زمینهای خود گردید. من برای فروش و پولکرد داراییهای زمیوند ( زمین + بند = غیر منقول) خود نیاز به زمان دارم ~Mazdak |
1.0 |
| •Halapand | n. | هلپند: لُمپن; لمپن | lumpen | Lumpen; lumpen- | lumpen | Dehxodâ | چو او ماه شکافید، شما ابر چرایید؟ 9 چو او چُست و ظریف است، شما چون هلپندید؟ (مولوی۲: ۳۶۷). -- من به گمانم منبل بر وزن تنبل را مولانا بکار برده بدک نیست ولی هلپند را هم مولانا دارد برای بیکاره و معنای نزدیکی دارد. ~Amin Keykha لومـپِــن در واژه به چم یک تکه پارچه کهنه و کثیف و ژنده است، به قاب دستمال هم گفته میشود. مارکس با آوردن این واژه در کنار پرولتاریا بر آن بار ویژه ای نهاده که ویکیپدیا به گستردگی در باره آن نوشته. ~MM ومپِنپرولتاریا, زبانزد مارکس و انگلس برای طبقه ای از همبود است (پرولتاریای ژنده) که برخلاف بورژوازی و پرولتاریا در تولید نقشی ندارد و در حاشیه اجتماع از راههای مشکوک مانند گدایی و واسطهگری و کلاهبرداری امرار معاش میکند. ولی در نگاهی دیگر طبقه ای از همبود که با پیشرفت و دگرگونی های بنیادین همبودین علاقه ای ندارد وبیشتر با هم سفرگی و وابستگی به طبقه های تولیدگر، شاغل و کارگر و پولدار می زید. ~Sony Hamedanchi |
1.0 |
| •Vižesār | n. | ویژهسار: انحصار | exclusiveness | Ausschließlichkeit | exclusivité | Nader Tabasian | سار= جای چیزی سار= زار، پسوند کثرت و فراوانی سار= زار، زار. (پسوند) بمعنی مکان روئیدن باشد. (برهان قاطع). سار= زار، بمعنی انبوهی و بسیاری هم آمده است . (برهان قاطع). زار و سار جای انبوه بودن چیزی است . سار = صفت، دیوسار؛ دیوصفت ویژهسار برای انحصار شایسته است چون یک گستره (محدوده) است که در آن ویژگی یک چیز برای یک چیز دیگر چشمگیر و مهند است. انحصار. ...[اِ ح ِ ] (ع مص ) در اصطلاح مالیه محدود کردن ساخت یا توزیع یا فروش چیزی بدولت یا مؤسسه و یا شرکتی : انحصار دخانیات . || (اِمص ) محدودیت . (فرهنگ فارسی معین ). محصور شدگی . محبوس شدگی . تنگ کردگی . || بازداشتگی . || گنجیدگی در چیزی . || احاطه و محاصره . || ممانعت و منع. || تحدید. (ناظم الاطباء). ~نادر طبسیان |
1.0 |
| •Zādserešt | n. | زادسرشت: سرشت بنیادین/زادین | basic instinct | Urtrieb | instinct fondamental | Masoumeh Hanifehzadeh | سرشت خودش یک چیز زادی است و افزون زاد بدان به ما یاری چندانی نمیکند. در آلمانی هم درست میگویند زاد+ رانه ( Naturtrieb ) درختی که تلخ است وی را سرشت گرش برنشانی به باغ بهشت سرنجام گوهر بکار آورد همان میوه ی تلخ بار آورد ( برنامه ریزی ژنتیک ) خود رانه هم فزون بر این، در فیزیک هم بجای قوه ی محرکه ( برای نمونه در فنر) میتواند بکار رود. پس: رانه = Trieb/ driving force پیشرانه = Anrieb/ urge سرشت = Natur/nature طبیعت (ژنتیک) نیش عقرب نه از ره کین است اقتضای طبیعتش این است (رفتار ژنتیک) --- و برای اینکه میان دو اردوگاه و دو آموزه ی روانشناسیک درگیری نشود: رانه ی طبیعی = زادرانه = Naturtrieb/Instinct = غریزه ١ سرشت بنیادین (جانوران- برنامه ریزی ژنتیک) = زادسرشت = Urtrieb/ basic Instinct = غریزه ٢ ~Mazdak |
1.0 |
| •Bahresanj | n. | بهرهسنج: - | arbitrageur | Arbitrageur | arbitrageur | Mazdak i Bâmdâd | در جهان بازار و دادوستد٬ میشود اربیتراژ را «بهرهسنجی» گفت. که هم با سود و بهره سروکار دارد و هم با ریشه ی بنیادین واژه٬ که با سنجش و داوری در پیوند است. ~Mazdak |
1.0 |
| •Alkolbāregih | n. | الکلبارگی: اعتیاد به الکل | alcoholism | Alkoholismus | alcoolisme | Mazdak i Bâmdâd | Hormoz and 3 others manage the membership, moderators, settings, and posts for کارگاه واژهیابی، واژهگزینی و واژهسازی پارسی. میخواره و ... خب به کسانی میگن که در مهاد٬ می مینوشند ولی ناگزیر الکلی نیستند. الکلی= alcoholic الکلبارگی = alcoholism الکل واژه ی تازی است ولی جهانی است٬ چیزی مانند الومینیوم٬ پروتون٬ ... نیازی به همتایابی نیست. ~Mazdak |
1.0 |
| •Hāmgoriz | n. | هامگریز: غیر عادی; آدم غریب | eccentric | Exzenter; Exzentriker | excentrique; excentrique (tech.) | Mazdak i Bâmdâd | واژه ی هام با مردم دگرسان است و عوام را بیشتر میرساند و چیزی که جدا از پسند هامیانه باشد را شاید بتوان با هامگریز بهتر واوشت ( Vāveštan = توصیف نمودن) . + برای نمونه در زمان ساسانیان ، چند دبیره ی پهلوی بود که نام یکی «هامدبیره» بود و آُن، الفبایی بود که مردم هامی بدان مینوشتند ~Mazdak |
1.0 |
| •Farāvāžik | z. | فراواژیک: مجازی | figurative | übertragen; figürlich | figuré; métaphorique | Mazdak i Bâmdâd | چمی از یک واژه که فرای چم بُنواژه آن است، همان چم figurative آن است. برای نمونه میگوییم: او نان آور خانواده است ، در اینجا آن کس، همواره و براستی با خود نان نمیاورد، بساکه فردید همان است که او نیاز های خانواده را فراهم میسازد. پس در اینجا این واژه یک چم واژیک دارد و یک چم فراواژیک. | 1.0 |
| •Bahresanjih | n. | بهرهسنجی: آربیتراژ | arbitrage | Arbitrage | arbitrage | Mazdak i Bâmdâd | در جهان بازار و دادوستد٬ میشود اربیتراژ را «بهرهسنجی» گفت. که هم با سود و بهره سروکار دارد و هم با ریشه ی بنیادین واژه٬ که با سنجش و داوری در پیوند است. ~Mazdak |
1.0 |
| •Zerangih | n. | زرنگی: دها | cleverness | Klugheit | intelligence; habileté | ๏ داهی= زرنگ/ دها = زرنگی : رنگی از هوش در کار دارد چلِوِرنِسس/Kلعگهِت باید دانست که هوشمندی و تیزهوشی و هوشیاری با هم یکسان نمیباشند و هرکدام ویژگی دیگری را میرسانند. ๏ هوشیار : نشانه ها و سیجهای جهان بیرونی را بهتر و بیدار تر دریافت کرده و واکنش درخور نشان میدهد. ๏ هوشمند : دارای هوش "بسیار" است (بیش از ۱۲۰ ئق) و میتواند پرسمانهای پیچیده را پاسخگشایی نماید هرچند بایسته نیست که زود به پاسخ برسد ๏ تیزهوش : کسی است که "زودتر" از همتایان خود به پاسخ پرسمان میرسد ولی نیازانه و همواره از پس پرسمان های پیچیده بر نمیاید. ๏ باهوش: کسی که گول نیست و هوشی در تراز روالمند (۱۰۰ ئق) و شاید کمی بهتر ٬ دارد ๏ تیزویر : کسی است که داده پردازی تند تر به همراه "کاربرد ویر" ( مِمُری) دارد. درست مانند رایانه ای که دارای هارد-درایو تند تری میباشد. همچنین٬ زرنگی و زیرکی یکی نیستند؛ زیرک کمی آبزیرکاه است و در برابر٬ زرنگ کاری تر و کوشا تر است ~Mazdak |
0.0 | |
| •Hošyārih | n. | هشیاری: کیاست | alertness | Wachsamkeit | vigilance | ๏ کیاست/کیّاس = هوشیاری/هوشیار الِرتنِسس/ذاچهسامکِت باید دانست که هوشمندی و تیزهوشی و هوشیاری با هم یکسان نمیباشند و هرکدام ویژگی دیگری را میرسانند. ๏ هوشیار : نشانه ها و سیجهای جهان بیرونی را بهتر و بیدار تر دریافت کرده و واکنش درخور نشان میدهد. ๏ هوشمند : دارای هوش "بسیار" است (بیش از ۱۲۰ ئق) و میتواند پرسمانهای پیچیده را پاسخگشایی نماید هرچند بایسته نیست که زود به پاسخ برسد ๏ تیزهوش : کسی است که "زودتر" از همتایان خود به پاسخ پرسمان میرسد ولی نیازانه و همواره از پس پرسمان های پیچیده بر نمیاید. ๏ باهوش: کسی که گول نیست و هوشی در تراز روالمند (۱۰۰ ئق) و شاید کمی بهتر ٬ دارد ๏ تیزویر : کسی است که داده پردازی تند تر به همراه "کاربرد ویر" ( مِمُری) دارد. درست مانند رایانه ای که دارای هارد-درایو تند تری میباشد. همچنین٬ زرنگی و زیرکی یکی نیستند؛ زیرک کمی آبزیرکاه است و در برابر٬ زرنگ کاری تر و کوشا تر است ~Mazdak |
0.0 | |
| •Budobāš | n. | بودباش: اقامت | stay | Aufenthalt | séjour | "بودوباش" در گویش افغانستانی و تاجیکستانی بجای واژه تازی "اقامت"، واژه زیبا و پارسی "بودوباش" بکار برده میشود. بودوباش، ترکیب بن گذشته و بن اکنون کارواژه "بودن" است. بود + و + باش این واژه به گوش ما ایرانیان نا آشناست و زمان میبرد تا به آن خو گرفت. گفتنی است که ترکیب بن گذشته + بن اکنون، در زبان پارسی کاربرد گسترده ای دارد. من برایتان چندین نمونه در زیر میآورم: گفت و گو (گفتگو) جست و جو (جستجو) شست و شو (شستشو) تاخت و تاز ساخت و ساز سوخت و سوز دوخت و دوز پخت و پز رُفت و روب ~Amir Ghorban Zadeh |
1.0 |
... [3 entries omitted]