| Pârsig | B. | Negizeš | English | Deutsch | French | P. | Rišešenâsih | Prevalence |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| •Šemorde | شمرده: محسوب | counted | gezählt | dénombré | Dehxodâ | 0.0 | ||
| •Šemordan -> šemor | k. | شمردن: حساب کردن | to count | zählen | compter | Dehxodâ | 0.0 | |
| •Mardomin | z. n. | مردمین: عمومی | public | Öffentlichkeit | public | Mehrbod i Vâraste | با جداسازی مردمی از مردمین, میتوانیم از مردمی در جایگاه درست آن که «بشریت» باشد نیز بهره بگیریم. ~مهربد | 1.0 |
| •Amordâd | n. | امرداد: نامیرایی | immortality | Unsterblichkeit | immortalité | Ϣiki-En Ϣiki-Pâ | نامرایی همراه با روئینتنی و نبود آسیبپذیری فیزیکی. برگرفته از ameretat, یکی از امشاسپندان ایران باستان ~مهربد | 1.0 |
| •Zimorde | n. | زیمرده: مردهیِ متحرک; زامبی | zombie | Zombie | Zombie (mort-vivant) | siamack77 | 1.0 | |
| •Pažmordan -> pažmor | k. | پژمردن: پژمرده شدن | to wither | - | - | پژ در گذشته اَویش بوده است ->"ویش" wesh/wish -> ویژ-> بیژ-> پژ پژمر(د) = awish+mar = wizmar ( از میان واژه شناسان hubschmann با این سخن همداستان نیست) ( پژوهشمایه: An Etymological Dictionary of Persian + English and other Indo-European Languages Ali Nourai ~مزدک |
1.0 | |
| •Abarmard | n. | ابرمرد: ابرانسان | overman | Übermensch | surhomme | 1.0 | ||
| •Zabarmard | زبرمرد: سوپرمن | hyperman | übermensch | surhomme | Dehxodâ | 1.0 | ||
| •Mardzâre | n. | مردزاره: مرد ذلیل | - | - | - | 1.0 | ||
| •Afšemordan -> afšemor | k. | افشمردن: ذکر علت کردن; حساب کردن | to account | erachten | - | Mehrbod i Vâraste | 1.0 | |
| •Mordepuš | مردهپوش: کفن | shroud | - | - | Ϣiki-En | 1.0 | ||
| •Mardomâmiz | مردمآمیز: خوش مشرب | sociable; genial | gesellig; freundlich | sociable; affable | Dehxodâ | 1.0 | ||
| •Mardomfarib | n. | مردمفریب: عوام فریب | demagogue | Demagoge | démagogue | Dehxodâ | 0.0 | |
| •Mardompasand | n. | مردمپسند: عوام پسند; خلق پسند | popular | Beliebt | populaire | Dehxodâ | 0 | 1.0 |
| •Mardomnâmiz | مردمنامیز: کسیکه با مردم نجوشد | unsociable; aloof | - | - | 1.0 | |||
| •Mardomsâlâr | n. | مردمسالار: دموکرات | democrat | Demokrat | démocrate | Ϣiki-De Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Bozorgšomordan -> bozorgšomor | k. | بزرگشمردن: استعظام; عظیم کردن | to glorificate | verherrlichen | - | Dehxodâ | 1.0 | |
| •Mardomsâlâri | n. | مردمسالاری: دموکراسی | democracy | Demokratie | démocratie | Ϣiki-De Ϣiki-Pâ Ϣiki-En _Dehxodâ | 1.0 | |
| •Dodel | z. n. | دودل: مردد; متردد | wavering; hesitating | schwankend; zögernd | flottement; hésitant | Dehxodâ | 0.0 | |
| •Mardompasandâni | n. | مردمپسندانی: عامه پسند سازی | popularization | Popularisierung | vulgarisation | Mehrbod i Vâraste | 1.0 | |
| •Mardompasandândan -> mardompasandân | k. | مردمپسنداندن: عامه پسند کردن | to popularize | popularisieren | populariser | Mehrbod i Vâraste | 1.0 | |
| •Amar | z. | امر: بیشمار; ناشمردنی | numberless; innumerable | zahllos | innombrable | Nyberg ϢDict-Pâ | 1.0 | |
| •Bargozidan -> bargoz | k. | برگزیدن: ترجیح دادن; برتر شمردن | to prefer | bevorzugen | préférer | Dehxodâ Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Zâdbon | زادبن: ملت = مردم، زاد + بــُن | nation | Nation | nation | Ϣiki-En _Dehxodâ | 1.0 | ||
| •Ažhân | z. | اژهان: مردم کاهل و باطل; جمند | - | - | - | Dehxodâ _Dehxodâ | اشو گفت آنکه می بینی روانش بدی اندر جهان کار اژکهانش زراتشت بهرام |
1.0 |
| •Xwârdâštan -> xwârdâr | k. | خوارداشتن: خوارداشت کردن; خوار کردن; پست شمردن | to despise | verachten | - | Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Kong | z. | کنگ: قویهیکل; مرد ستبر و قوی هیکل | sturdy | - | - | Dehxodâ | 1.0 | |
| •Dožamestan -> dožam | k. | دژمستن: دُژم ساختن; افسردن; مغموم کردن; فروپژمردن | to depress | deprimieren | - | Mehrbod i Vâraste Ϣiki-En _Dehxodâ | 1.0 | |
| •Barâbarixwâhi | n. | برابریخواهی: انگارهشناسیِ برابریخواهی که در پیِ برابرسازی میان دستهای یا همهیِ مردمان میباشد | egalitarianism | - | - | Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Fažâg | z. | فژاگ: فژاکن، فژاک (لغت نامه اسدی) شوخگن، چرک، چرکین، مردار و نکبتی را گویند. (برهان قاطع); پلشت | - | - | - | 1.0 | ||
| •Andamidan -> andam | k. | اندمیدن: دریغ خوردن
اندمیدن: آه کشیدن; دریغ خوردن; مرد همواره به اول کار خود می گردد و به آن می اندمد و از خوشی ها باز می خواهد… (طبقات الصوفیه، ۴۵). |
to poignant
to sigh |
-
- |
-
- |
Ϣiki-En _Dehxodâ ϢDict-Pâ |
1.0 | |
| •Žow | n. | ژو: بحر; دریا | sea | Meer | mer | ϢDict-Pâ Ϣiki-De Ϣiki-En _Dehxodâ | مرد ملاح تیز اندک رو - راند بر باد کشتی اندر ژو. عنصری | 1.0 |
| •Vâd | واد: اصل; ایل و تبار; بنیاد | - | - | - | پسوند یا واژه ی واد = اصل، ایل و تبار، بنیاد برای نمونه: خانواده = خانه + واد+ ه = بنیاد و اصل و مردم درون یک خانه هفتواد = هفت ایل ( هپتالیان مغول) کدواده = بنای دیوار عمارت و خانه را گویند. کشواد ( نام پهلوان شاهنامه ای:) ~ (شاید) = کشانی از نژاد کشان ( کوشانی) ~مزدک |
0.0 | ||
| •Bišine | n. | بیشینه: أكثر | major | Haupt | majeur | majority of people = بیشینه ی مردم ~مزدک | 1.0 | |
| •Vâde | n. | واده: اصل و بنا و مادهیِ هرچیز; خانه+واده=خانواده | basis; principle | - | - | ϢDict-Pâ Ϣiki-En Ϣiki-En _Dehxodâ | پسوند یا واژه ی واد = اصل، ایل و تبار، بنیاد برای نمونه: خانواده = خانه + واد+ ه = بنیاد و اصل و مردم درون یک خانه هفتواد = هفت ایل ( هپتالیان مغول) کدواده = بنای دیوار عمارت و خانه را گویند. کشواد ( نام پهلوان شاهنامه ای:) ~ (شاید) = کشانی از نژاد کشان ( کوشانی) ~مزدک |
1.0 |
| •Hâmvand | z. | هاموند: قابل فهم عوام; برای عوام | exoteric | exoteric | exotérique | Mehrbod i Vâraste | وند پسوند وابستگیست همچون شهروند, در اینجا آنچه برای همگان و مردمدریاب باشد. ~مهربد | 1.0 |
| •Kâmbânu | n. | کامبانو: رفیقه; معشوقه; زنیکه با مرد همسردار رابطه داشته باشد | mistress (lover) | Mätresse | maîtresse | Milad Kiyan | من اینجا «کامبانو» را با بازبینی کمی بیشتر از دلبانو پسندیدم, بویژه اینکه گویا در تاریخچهیِ پیدایش واژهیِ mistress (که از فرانسه و فرهنگ آنجا باشد) کامبانو زنی بوده که مرد پولدار هزینههایِ زندگی اش را میپرداخته و بیشتر برای سرگرمی و کام (جنسی) گرفتن با او بوده. ~مهربد |
1.0 |
| •Dožâgâh | z. n. | دژآگاه: بی خبر; صاحب علم باطل | disinformed; misled | Disinformiert; Irregeführt | désinformé; trompé | Dehxodâ | در این کارگه مرد هشیار جوی نه دنگ و دژآگاه و بسیارگوی ~خسروانی |
1.0 |
| •Zâfarrân | n. | زافران: زعفران | saffron | Safran | safran | Ϣiki-En | زای(=بچه، جنین) + پرّاننده -> زای پـَــرّان-> زاپـَران-> زافـَران-> زعفران; گــُـلی است كه مردم بدان زاپرّان گفتند چون می دانستند كه خوردن آن، پرّاننده ی زای (ساقط جنین) است. ~بهمن حیدری | 1.0 |
| •Forugaštan -> forugard | k. | فروگشتن:
فروگشتن: |
to go under
to explore; to travel throughly |
untergehen
- |
-
- |
Dehxodâ
Dehxodâ |
یکی از چم های پیشوند فرو، همان سراسر و تا به پایان (کلّ و تمامی) است . مانند فروگرفتن (مصادره-اشغال)= گرفتن همه جا/ همه چیز فروگشتن : اگر گشتن را همان سیر و سیاحت بگیریم، میشود سراسر چیزی را گشتن و گردیدن . اگر گشتن را برابر شدن بگیریم، این فرو به چم پایین است و میشود غرق شدن یا پنهان شدن و .... اینهایی که در آنها فرو برابر سراسر و تا به پایان است، نیاز به کارگیر دارند: چنگیز چین را فروگرفت او خراسان را فروگشت و مردم نیشابور را فروکُشت. فرستاده، نامه ی را بر پادشاه فروخواند ... آنجایی که گشتن برابر شدن است کارگیر نیاز نیست: کیخسرو در میان برف البرزکوه فروگشت ( غیب شد/غرق شد) ~مزدک |
1.0 |
| •Ravešmandâne | b. | روشمندانه: علی القاعده | typically | in der Regel | - | Mehrbod i Vâraste | این همان In der Regel آلمانی برابر typically انگلیسی است و پیوند چندانی با rule ندارد. ببشتر بچم نورمال است normalerweise و نورمال در پارسی برابر بهنجار و هنجار برابر راه و روش ( معمول و پذیرفته) است. پس میشود بجای علیالقاعده٬ روشمندانه یا روامند هم گفت ( هردو از رفتن) نمونه کاربرد: نمایندگان مردم (که علی القاعده باید نماینده مردم باشند و خواسته های آن ها را پیگیری کنند) بدنبال مسایل دیگر رفته اند. ~Mazdak |
1.0 |
| •Porâvand | n. | پرآوند: - | complex | Komplex | complexe | Mazdak i Bâmdâd | از دیدگاه دستوری واژه ی «پیچیده» جایگاه کارگیر( مفعولی) را دارد و از بن گذشته درست شده و میشود همتای دستوری complicated دانست. از دید چمیک هم پیچیده را میتوان برابر دشوار (از دید گرهمندی) شمرد که چم مهادین complicated میباشد. ولی comlex تنها به پیچیدگی از دید شمار بالای بخشهای سازنده یک سامانه گفته میشود و به بایستگی دشواری را نمیرساند و در پارسی میشود به آن گفت: پُرآوند این یک سامانه ی پراوند است این یک پرسمان پیچیده است ~ Mazdak |
1.0 |
| •Varpušândan -> varpušân | k. n. | ورپوشاندن: مخفی کردن | to disguise | Verkleidung | déguisement | Mazdak i Bâmdâd | وَرپوشاندن دگیز با «لباس مبدّل» و پوشش و پوشاندن فرهود سروکار دارد. آیا گمان میکنید بتوانم بوی الکل را با خوردن تکه ای نعنا وَر بپوشانم؟ آن زن خود را چو یک مرد ورپوشانید ولی نتوانست سدای خود را ور بپوشاند. آن زن ٬ چو یک مرد وَرپوشید ولی نتوانست سدای خود را ورپوشد. ~Mazdak |
1.0 |
| •Setâmidan -> setâm | k. | ستامیدن: اعتماد کردن | to trust | vertrauen | - | Mazdak i Bâmdâd ~MacKenzie | <<در پهلویک کارواژهیِ «اپستامیدن / apestâmidan» را داریم به چم "اعتماد کردن / to trust".>> ~مهربد سـَتامیدن [setâmidan] اگر بنگریم که این کارواژه از دو بخش ape + stamidan باشد و ape ( = به امروزی ) ، میتوان گفت (چیزی را) بستامیدن یا به سادگی سـِتامیدن ('به' چیزی) : مردم او را میبستامند = مردم به او می ستامند در پارسی واژگانی که با es، ... آغاز میشدند میتوانند بگونه Se ... نیز ورتیده شوند: مانند : استاره = ستاره اسپاس= سپاس اسپاس = سپاش اُشتـُر = شـُتـُر اِیزد = یـَـزد... پس اگر اپستامیدن تا به امروز برجای می ماند، میشد بستامیدن یا سـِتامیدن، مانند اپسپوردن، که شده سپردن ~مزدک |
1.0 |
| •Jargezabân | n. | جرگهزبان: زبان ویژهیِ یک گروه و جرگه | jargon | Jargon | - | Sony Hamedanchi Dehxodâ | جرگه = جمعی از مردم؛ پس شاید جرگه سار یا جرگه زبان شاید برای جارگن خورند باشد. ~sony |
1.0 |
| •Hâmgoriz | n. | هامگریز: غیر عادی; آدم غریب | eccentric | Exzenter; Exzentriker | - | Mazdak i Bâmdâd | واژه ی هام با مردم دگرسان است و عوام را بیشتر میرساند و چیزی که جدا از پسند هامیانه باشد را شاید بتوان با هامگریز بهتر واوشت ( Vâveštan = توصیف نمودن) . + برای نمونه در زمان ساسانیان ، چند دبیره ی پهلوی بود که نام یکی «هامدبیره» بود و آُن، الفبایی بود که مردم هامی بدان مینوشتند ~مزدک |
1.0 |