| Pârsig | B. | Negizeš | English | Deutsch | French | P. | Rišešenâsih | Prevalence |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| •Mâye | n. | مایه: ماده ی سازنده ی چیزی، گوهر درونی که پیکره ای بدان استوار است. بجای مانده از واژه ی "ماتک" پهلوی که واژه ی ماده هم از ان است. | substance | Substanz | - | Ϣiki-En _Dehxodâ Ϣiki-Pâ ϢDict-Pâ Ϣiki-De | 1.0 | |
| •Mâyeye | n. | مایهی: باعثِ چیزی شدن | cause | Ursache | cause | 0.1 | ||
| •Nemâye | n. | نمایه: پروفایل | profile | Profil | profil | Dehxodâ | 0.7 | |
| •Bimâye | n. | بیمایه: سراسر تهی از استواری و گوهره ی درونی / بی ارزش، نادان، ناآگاه، ... | lacking in substance; insubstantial | Substanzlos | - | _Dehxodâ | 1.0 | |
| •Xumâye | n. | خومایه: مزاج | temprament | Temprament | temprament | Mazdak i Bâmdâd | تمپرامنت خوی سرشتین و جانوری است ( که همیشه چیز خوبی نیست) که در پی فرهنگیدن درزیر لایه ی خوی همبودین و فرهنگی پنهان میگردد ( گاهی در برخی «فرهنگ» ها هم جانوری تر میشود !). از اینرو «مایه» ~Mazdak |
1.0 |
| •Âzmâye | n. | آزمایه: دوره آزمایش و کارآموزی; امتحان | probation | Probezeit | probation | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | |
| •Šumâye | n. | شومایه: مایع ظرفشویی | dish soap | Spülmittel | produit vaisselle | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | |
| •Bonmâye | n. | بنمایه: منبع | resource | Ressource | ressource | Ϣiki-En Ϣiki-Pâ | 1.0 | |
| •Delmâye | n. | دلمایه: روحیه | spirit; morale | Laune; Stimmung | - | Mazdak i Bâmdâd Ϣiki-En Ϣiki-De Ϣiki-De Ϣiki-En | این روحیه در انگلیسی همان moral است، مانند روحیه ی جنگی ، روحیه شان را باخته اند . این روحیه ، چیزی نزدیک انگیزه و دل داشتن برای انجام کاری ( کاری سخت ) میباشد. برای همین واژه ی دلمایه بدید من گویاست و مایه ای را میرساند که کسی در راستای دلاوری و انگیزهآوری داراست. نمونه ی کاربردی: "آن جنگجویان با همه ی آسیب هایی که خورده اند، هنوز دلمایه ی بزرگی برای پایداری دارند ~مزدک |
1.0 |
| •Pormâye | n. | پرمایه: غنی | full of substance; enrichment | substanzvoll; Anreicherung+Bereicherung | - | _Dehxodâ Ϣiki-Pâ ϢDict-Pâ Ϣiki-En | نام گاوی که به فریدون در کوه البرز شیر میداد نیز پـُرمایه بود که در برخی نسخه ها " بـرمایه" هم آمده. پُرمایه سازی اورانیوم ~مزدک | 1.0 |
| •Tanmâye | n. | تنمایه: جرم; مایه ای که تن بساویدنی ( جسم ملموس) را میسازد | mass | Masse | masse | Ϣiki-De _Dehxodâ Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Kârmâye | n. | کارمایه: انرژی; گوهره ای که کار انجام میدهد | energy | [f.] Energie | - | ϢDict-Pâ _Dehxodâ Ϣiki-De Ϣiki-En Ϣiki-Pâ | 1.0 | |
| •Sâzmâye | n. | سازمایه: عنصر | element | Element | - | ϢDict-Pâ Dâryuš i šurih | داریوش آشوری در کتاب زبان باز برابر سازمایه را برای عنصر و Element بکار برده است. داریوش آشوری، زبان باز چاپ دوم، 1387، رویه 81 |
1.0 |
| •Âvâmâye | n. | آوامایه: (موسیقی) مادههای آوایی سازنده یک گام یا آکورد | tone material | Tonmaterial | - | Bamdad Khoshghadami | 1.0 | |
| •Laxtmâye | n. | لختمایه: جرم اینرسی | inertial mass | - | - | Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Mândmâye | n. | ماندمایه: جرم سکون; مایه ای که چیزی یا ریزکی (ذره ای) در هنگام ماندگاری و ایستایی دارد | rest mass | Ruhemasse | masse au repos | Ϣiki-De Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Sâxtmâye | n. | ساختمایه: ماتریال; پیرنگ کار | material | Werkstoff; Material | matériel | Mehrbod i Vâraste | 1.0 | |
| •Zistmâye | n. | زیستمایه: منبع طبیعی | natural resource | natürliche Ressource | ressource naturelle | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | |
| •Darunmâye | n. | درونمایه: محتوا | content | Inhalt | contenu | 0.3 | ||
| •Miyânmâye | n. | میانمایه: میانهحال; متوسط | mediocre | mittelmäßig | - | Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Pežuhmâye | n. | پژوهمایه: منبع; مرجع | reference | Bezugnahme; Bezug; Referenz | référence | 1.0 | ||
| •Tavânmâye | n. | توانمایه: انرژی پتانسیل; گوهره ی توانایی انجام کار | potential energy | Potentielle Energie | - | Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Pežuhešmâye | n. | پژوهشمایه: منبع; مرجع | reference | Bezugnahme; Bezug; Referenz | - | 1.0 | ||
| •Zimâ | n. | زیما: آنزیم; زیمایه | enzyme | Enzym | enzyme | 1.0 | ||
| •Peyrang | پیرنگ: درونمایه; طرح; داستان; الگو | plot | Grundstück | intrigue | Ϣiki-Pâ Ϣiki-En Ϣiki-Pâ | 1.0 | ||
| •Tarâhâxtan -> tarâhâz | k. | تراهاختن: دگراندن کارمایه از یک چهره به چهرهیِ دیگر | to transduce | - | - | Ϣiki-En ⚕Heydari | 1.0 | |
| •Porfarâvard | n. | پرفرآورد: پرحاصل | productive | - | - | Mazdak i Bâmdâd | مانند پرشیر, پرمایه ~مزدک | 1.0 |
| •Samt | n. | سمت: طرف | side | Seite | côté | Dehxodâ | ریشهشناسی واژهی سمت گمانهی بسیار بالایی میرود که خود پارسی باشد و پژوهشمایهی دکتر نورایی بر این سمت پیش میرود ~مهربد | 0.0 |
| •Bali | n. | بلی: آری | yes | ja | oui | واژهی بلی به گمان بسیار بالا و چنانکه در پژوهشمایهی استاد نیز نورایی آمده است, واژهای پارسیست و پیشوند «بِ» امروزین که در جایگاه دستورین واژه بکار میرود نیز با آن همریشه است ~مهربد | 0.0 | |
| •Faršifte | z. n. | فرشیفته: | obsessed | besessen | obsédé | Dehxodâ Mazdak i Bâmdâd | شاید هم فرشیفته خوب باشد، که بسیاری شیفتگی را میرساند و هم آهنگی دارد در مایه ی فریفته ! ~مزدک | 1.0 |
| •Âzaraxš | n. | آذرخش: صاعقه; برق; رعد و برق | thunderbolt | Blitz | coup de tonnerre | Dehxodâ | ( برای اسبهای تندرو هم میگفتند. در عربی هم «براق» اسبی است که پیامبر اسلام را به فراز آسمانها برد) صاعقه= برقی است که مایه ی آتشسوزی میشود= آذر+ رخش = آذرخش تندر هم همان رعد است که تنها سدای این پدیده است. رخش همچنین با درخش همریشه است. ~مزدک |
0.0 |
| •Âgahdel | آگهدل: صاحبدل | - | - | - | Mazdak i Bâmdâd | صاحبدلی به گونه ای عارف بودن و آگاه بودن دل ( بی رنج دانش و پژوهش دانشیک) از درونمایه های پدیده هاست. برای همین گفتم : دلاگاه هراینه میشود همچنین آگهدل هم بجای دلاگاه گفت. مانند دریادل و ... ~مزدک |
1.0 | |
| •Pažmordan -> pažmor | k. | پژمردن: پژمرده شدن | to wither | - | - | پژ در گذشته اَویش بوده است ->"ویش" wesh/wish -> ویژ-> بیژ-> پژ پژمر(د) = awish+mar = wizmar ( از میان واژه شناسان hubschmann با این سخن همداستان نیست) ( پژوهشمایه: An Etymological Dictionary of Persian + English and other Indo-European Languages Ali Nourai ~مزدک |
1.0 | |
| •Angixtâr | n. | انگیختار: علت | cause | Ursache | cause | Mehrbod i Vâraste | انگیختار همان انگیزهای است که مایهیِ جنبش و روند چیزها میشود: انگیختار و انگیخته = علت و معلول = cause and effect ~مهربد |
1.0 |
| •Šenâftan -> šenâb | k. | شنافتن: درک کردن | to comprehend | begreifen | comprendre | اشنفتن در لری بجای شنیدن بكار میرود ~Amin Keykha (Y) برای درک کردن خوبه برای فهمیدن ٬ دریافتن را داریم و اینگونه زبان ما پرمایه تر میشود اگر برای درک ٬ اشنافت را بتوان گرفت. ساده تر میشود گفت شِنافتن ٬ با بن کنون شناب شنافتم= درک کردم می شنابم چه میخواهید = درک میکنم چه میخواهید ~Mazdak |
1.0 | |
| •Hazrânde | n. | هزرانده: منفور | pariah; outcast | Paria; Ausgestoßene | - | Mehrbod i Vâraste | pariah از واژهسار هندیست که به ردّهیِ بسیار پایین میگویند و چیزی در مایههایِ منفور است. برای این واژهیِ «رانده» درخور میزند: کشور رانده. اگر شد, ازرانده /(?:)/ هّزرانده از آن هم بهتر است (هز- پیشوند ex- باشد). ~مهربد |
1.0 |
| •Bedrudbazm | n. | بدرودبزم: مهمانی وداع | farewell party | Abschiedsfeier | - | Mazdak i Bâmdâd Milad Kiyan | بدرودبزم هم دراز است و هم بدرود برابر وداع یا خداحافظی همیشگیست. = farewell/lebe wohlFarewell party= بدرودبزم~مزدک + مهربدجان بهتر بود در پژوهشمایه ها، رو به روى بدرود بزم این را مى نگاشتید كه پیشنهاد این واژه در گام نخست بدست مهدى اخوان ثالث و به گونه ى بزمِ بدرود انجام شد. در پسگفتارِ نسكِ از این اوستا ~کیان |
1.0 |
| •Handâštan -> handâr | k. | هنداشتن: پنداشتن; باور داشتن; عقیده داشتن | to deem | erachten | - | Mazdak i Bâmdâd | واژه ی پنداشتن کمابیش از آمایش به+ هم+ داشتن میاید (پژوهشمایه از علی نورائی) to deem یک جور پنداشتن و باور داشتن است که با دریافت بیشتری همراه است تا پنداشتن. بر این پایه با برداشتن پ ( به، پاد) میتوان با پیشوند هن=هم ، گفت هنداشتن من اورا شایسته میهندارم I deem him worthy هر کاری که بایسته میهندارید انجام دهید any action you deem necessary |
1.0 |