| Pârsig | B. | Negizeš | English | Deutsch | French | P. | Rišešenâsih | Prevalence |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| •Ruzi | n. | روزی: معاش | means of living | Lebensmitteln | moyens de subsistance | Dehxodâ | 0.0 | |
| •Beruz | z. b. | بروز: جدید | up to date | auf dem Laufenden | à jour | 0.1 | ||
| •Ruzhâ | n. | روزها: ایّام | days | Tage | journées | 0.0 | ||
| •Foruze | n. | فروزه: صفت عالی | virtue; characteristic | Tugend | - | Ϣiki-En Dasâtir _Dehxodâ Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Piruz | n. | پیروز: مظفر; ظفرمند | victor | Sieger | victor | Dehxodâ Dehxodâ | 0.0 | |
| •Pasruz | n. | پسروز: بعد از ظهر | pm; post midnight | - | - | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | |
| •Zamruz | n. | زمروز: انقلاب زمستانی | winter solstice | Wintersonnenwende | solstice d'hiver | Mazdak i Bâmdâd | زمروز= انقلاب زمستانی= فرارون زمستانی ~Mazdak |
1.0 |
| •Ruznâk | z. | روزناک: صریح; آشکار | explicit | explizit | explicite | Mehrbod i Vâraste Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Ruzmozd | n. | روزمزد: کارگری که برای هر کار روزانه دستمزد میگیرد, بی آنکه چشمداشت کار بیشتر در آینده را داشته باشد. | day labor; day worker | Tagelöhner | - | Ϣiki-De _Dehxodâ Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Ruzxowš | n. | روزخوش: روز به خیر | good day | Schönen Tag | bonjour | 0.0 | ||
| •Harruzzegi | هروزگی: روزمرگی | routine | Routine | routine | 1.0 | |||
| •Piruzi | n. | پیروزی: ظفر | victory | Sieg | la victoire | Dehxodâ Dehxodâ | 0.0 | |
| •Behruzi | n. | بهروزی: سعادت | bliss | Glückseligkeit | félicité | Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Nimruz | n. | نیمروز: ظهر | noon | Mittag | le midi | Dehxodâ | 1.0 | |
| •Pišruz | n. | پیشروز: قبل از ظهر | am; after midnight | - | - | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | |
| •Tâbruz | تابروز: انقلاب تابستانی | summer solstice | Sommersonnenwende | solstice d'été | Mazdak i Bâmdâd | تابروز= انقلاب تابستانی= فرارون تابستانی ~Mazdak |
1.0 | |
| •Yâdruz | n. | یادروز: مناسبت | occasion | Anlass | - | AJ Shamce | شادروز (عید ها) و یادروز (مناسبت ها) ~AJ Shamce |
1.0 |
| •Zâdruz | n. | زادروز: تولد | birthday | Geburtstag | anniversaire | 0.1 | ||
| •Šâdruz | n. | شادروز: عید | holiday | Feiertag | vacances | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | |
| •Xowšruz | z. n. | خوشروز: عید
خوشروز: باطالع |
holiday; dayoff
fortunate; well-off |
freier Tag
- |
jour de congé
- |
Dehxodâ
Dehxodâ |
1.0 | |
| •Ruzâruz | z. b. | روزاروز: روزمرّه | quotidian | - | - | Ϣiki-En _Dehxodâ | 1.0 | |
| •Ruzgożâr | z. | روزگذار: کفاف روزانه; بقدر احتیاج روز | per-diem; daily; dailiness | - | - | بهره ٔ تو زین زمانه روزگذاری است بس کن از او اینقدر که با تو شماراست ناصرخسرو |
1.0 | |
| •Ruznevis | n. | روزنویس: | journal | Tagebuch | journal | Mehrbod i Vâraste | 1.0 | |
| •Ruzšomâr | n. | روزشمار: تقویم | calender | Kalander | calandre | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | |
| •Ruzenidan -> ruzen | k. | روزنیدن: روشن کردن | to lighten | aufhellen | - | MacKenzie | 1.0 | |
| •Ruzpasand | n. | روزپسند: مد روز | in fashion | in Mode | à la mode | 1.0 | ||
| •Šâdiruz | n. | شادیروز: عید; روز تعطیل | holiday | Feiertag | - | Mehrbod i Vâraste Ϣiki-En Ϣiki-De | 1.0 | |
| •Ruztimâr | n. | روزتیمار: مراقبت روزانه | daycare | Kindertagesstätte | garderie | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | |
| •Behruzgâr | n. | بهروزگار: سعادتمند | blissful | glückselig | bienheureux | Dehxodâ | همیشه بزی شاد و به روزگار همیشه خرد بادت آموزگار. فردوسی |
1.0 |
| •Farforuzân | z. | فرفروزان: فرشتهیِ انسان; رب النوع انسان | - | - | - | Dehxodâ Dasâtir | 1.0 | |
| •Ruzgâršodan -> ruzgâršo | k. | روزگارشدن: صرف شدن عمر | to pass life | das Leben weitergeben | passer la vie | Dehxodâ | 1.0 | |
| •Beruzâvardan -> beruzâvar | k. | بروزآوردن: جدید کردن | to update | aktualisieren | mettre à jour | 1.0 | ||
| •Xowšruzgâr | n. | خوشروزگار: مرفه الحال; با عیش | prosperous | wohlhabend | prospère | Dehxodâ | 1.0 | |
| •Beruzresândan -> beruzresân | k. | بروزرساندن: آپدیت کردن | to update | aktualisieren | mettre à jour | 0.3 | ||
| •Pâdkamânik | z. | پادکمانیک: قطب جنوب ( نیمروزگان ) | antarctic | antarktisch | - | Mazdak i Bâmdâd | 1.0 | |
| •Borunmarz | z. | برونمرز: خارجه; وزیر (امروز) خارجه -> وزیر برونمرز | exterior; foreign | - | - | Mehrbod i Vâraste Ϣiki-En Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Darunmarz | z. | درونمرز: داخله; وزیر (امروز) داخله -> وزیر درونرمز | interior | - | intérieur | Mehrbod i Vâraste Ϣiki-En | 1.0 | |
| •Câštgah | n. | چاشتگه: وعده; زمان خوراک; ناشتا و ناهار و شام، سه چاشتگاه روزانه ی آدمیان میباشند. | meal (time) | Mahlzeit | - | Dehxodâ ~MacKenzie | 1.0 | |
| •Zamânesâz | زمانهساز: ابن الوقت; کسیکه با زمانه و روزگار میسازد و شکایت نمیکند | timeserver | - | - | Dehxodâ | 1.0 | ||
| •Tât | v. pav. | تات: یا امروزینتر, داد | ity | - | - | Bartholomae Ϣiki-Pâ | پسوند dâd/tât در پارسی باستان همان است که اکنون در اسپانیایی یا فرانسه و انگلیسی شده : -te, -ty برای نمونه واژهی اوستایی drava = سالم میباشد، و dravatât = سلامتی است که امروزه شده «درود». (واژهنامهیِ زبان کهنِ ایرانی از بارتولومی). این پسوند نامساز بوده و نامهایِ مادینه میساخته است. ~مزدک |
0.0 |
| •Nufe | n. | نوفه: اختلال; نویز; پارازیت | noise | Geräusch; Lärm | bruit | Ϣiki-En ⚕Heydari _Dehxodâ | من واژه نوفه به جای نویز را در کتابهای که در دهه ۶۰ خورشیدی به فارسی برگردانده شده، دیده بودم. (برای نمونه: خطوط، امواج، و آنتنها برگردان: آلن باغداساریان، احمد حاجی فریروز آبادی ~mm |
1.0 |
| •Bali | n. | بلی: آری | yes | ja | oui | واژهی بلی به گمان بسیار بالا و چنانکه در پژوهشمایهی استاد نیز نورایی آمده است, واژهای پارسیست و پیشوند «بِ» امروزین که در جایگاه دستورین واژه بکار میرود نیز با آن همریشه است ~مهربد | 0.0 | |
| •Daxšidan -> daxš | k. | دخشیدن: آغاز کار; ابتدا کردن | to begin; to set out | - | - | Ϣiki-En _Dehxodâ | بکن آنچه خواهی و دیگر ببخش مکن بر دل ما چنین روز دخش فردوسی |
1.0 |
| •Tarâyin | n. | ترآیین: سنت | tradition | Tradition | tradition | Mazdak i Bâmdâd | آیینی که در گذر روزگار دست بدست داده شده. | 1.0 |
| •Afdom | n. | افدم: آخر; عاقبت | finale | Finale | - | Ϣiki-En Ϣiki-De Dehxodâ ϢDict-Pâ Ϣiki-En MacKenzie | گرچه هر روز اندکی برداردش بافدم روزی بپایان آردش رودکی |
1.0 |
| •Mehrzâd | n. | مهرزاد: شب یلدا; شب چلّه | - | - | - | Ϣiki-Pâ | یلدا (از زبان سـُریانی) = زایش، زاده شدن چرا که در آن شب خورشید ( هور) که نماد آن ایزد میثرا یا همان مهر در پارسی کنونی است، زاده میشود (= روزها درازتر میشوند). ~مزدک | 1.0 |
| •Dâdyâr | z. n. | دادیار: وکیل | lawyer | - | - | Dehxodâ | "مهربد گرامی، دادیار زیباتر از دادپرداز نیست؟" ~Masoumeh Hanifzadeh دادیار یافت خوبی است; پیشترها, چنانکه دهخدا آورده, به دادستان میگفتهاند دادیار, ولی امروز نه, پس شاید بتوان به آن چم وکیل شخصی بجای وکیل عمومی بخشید. ~مهربد |
1.0 |
| •Kušnâme | n. | کوشنامه: حماسه | epic; epopee | Epos; Epopee | épique; épopée | Mazdak i Bâmdâd | دراما جابیست که سهشهای ژرف هومنی بینندگان ٬یکراست انگیخته و رخنمون میشوند. در آن تنها اندوه یا مرگ کهرمانان ( مانند تراژدی) نیست٬ بساکه میتواند نگرانی یا دلهره یا خشم را برانگیزد. برای همین شاید کاربرد واژه شور در ساختن واژه درخور باشد. شورنامه در کنار اپیک: کوشنامه و لیریک = سرودنامه ~مزدک کوش که امروزه بجای سعی نشسته٬ در بیخ چم نبرد را دارد. در فربود٬ هر کوششی یک نبرد برپاد دشواریها و رهبند هاست. ~مزدک |
1.0 |
| •Šabtarâz | n. | شبتراز: اعتدال | equinox | Tagundnachtgleiche | équinoxe | Mazdak i Bâmdâd | Hormoz and 3 others manage the membership, moderators, settings, and posts for کارگاه واژهیابی، واژهگزینی و واژهسازی پارسی. شبتراز Nox= شب تراز≈اعتدال شبتراز= equinox اعتدال یا هموگان بسیار همادین است و برای هر چیزی میشود بکار برد ولی سود جستن از واژه ی شب/روز٬ واژه را ویژه میسازد. شبتراز بهار شبتراز خزان ~Mazdak |
1.0 |
| •Inun | اینون: در این لحظه | this moment | dieser Moment | ce moment | amin keykha Mazdak i Bâmdâd | ام در امروز همان «این» است. از اینرو میشودگفت: اینون = این + نون= در این لحظه آنون = آن + نون = در آن لحظه آنون که آن رجها را مینوشتم بیادتان بودم و اینون که دارم این رجها را مینویسم نیز بیادتانم. ~Mazdak |
1.0 | |
| •Ânun | آنون: در آن لحظه | that moment | dieser Moment | ce moment | Mazdak i Bâmdâd amin keykha | ام در امروز همان «این» است. از اینرو میشودگفت: اینون = این + نون= در این لحظه آنون = آن + نون = در آن لحظه آنون که آن رجها را مینوشتم بیادتان بودم و اینون که دارم این رجها را مینویسم نیز بیادتانم. ~Mazdak |
1.0 | |
| •Barzax | n. | برزخ: حائل; عالم میان دنیا و آخرت | limbo | - | - | Dehxodâ | بر سردو رهی امروز بکن جهدی تات بی توشه نباید شد از این برزخ ~ناصرخسرو |
0.0 |
| •Gerânvâr | z. n. | گرانوار: جدی | solemn; serious; grave | schwerwiegend; ernsthaft | olennel; sérieux | Mehrbod i Vâraste | در پارسی میانه (پهلویک) «گِران»"جدی" هم میشده, ازینرو میتوان امروز «گرانوار» را بجای جدّی بکار بُرد. ~مهربد |
1.0 |
| •Tarfand | n. | ترفند: حُقه | trick (crafty) | Kunststück | - | ϢDict-Pâ _Dehxodâ | حقه همان جعبه/قوطی است و حقه باز ها کسانی بودند با جعبه ها چشم بندی میکردند، مانند اینکه لوبیا زیر کدام جعبه است. این است که حقه زدن و حقه بازی همان چشم بندی است که اکنون برای نمونه در لاس وگاس هم یارو انجام میدهد. حقه زدن = چشم بندی کردن/ ولی امروزه بهترین برابر آن = ترفند ( چون این کار با یک فند همراه است) = Kunststueck=trick (crafty) آرنگ و تردستی هم میشود گفت. این فرایافت ،بار نایسته ی چندانی ندارد. ~مزدک |
1.0 |
| •Šurbaxtâne | b. | شوربختانه: متاسفانه | unfortunately | Unglücklicherweise | malheureusement | این واژه امروزه در تاجیکستان کاربرد دارد ~مهربد | 0.2 | |
| •Sijsâr | n. | سیجسار: منطقهیِ خطر | danger zone | Gefahrenzone | - | Mazdak i Bâmdâd | منطقه در بیخ عربی همان کمر( میانبند) بوده ولی امروزه همانا یک جایگاه جغرافیاییست= بومسار (locality, zone) منطقه ی خطر= سیجسار منطقه ی کوهستانی= کوهسار ~جبرس |
1.0 |
| •Fardâin | z. | فردایین: مربوط به فردا; پادواژهیِ امروزین | tomorrow-related | - | - | Dehxodâ | رنج امروزین آسودن فردایین بود و آسودن امروزین رنج فردایین. ~فارسنامه | 1.0 |
| •Xonyâin | z. | خنیایین: موزیکال | musical | musikalisch | - | Dehxodâ Mehrbod i Vâraste | رنج امروزین آسودن فردایین بود و آسودن امروزین رنج فردایین. ~فارسنامه | 1.0 |
| •Soxidan -> sox | k. | سخیدن: سخن گفتن | to say | sagen | dire | Mazdak i Bâmdâd | سخیدن = حرف زدن. واژه سخن ( سخوَن) از ریشه ی ست که امروزه بدان میشود گفت: سخ/سغ ؛ برای همین میشود گفت: سخیدن= to say (انگلیسی)- sagen (آلمانی) ~Mazdak |
1.0 |
| •Kâvoštan -> kâvoš | k. | کاوشتن: کاوشیدن; کاوش کردن | to explore | erforschen; explorieren; erkunden | explorer | Mehrbod i Vâraste | ازآنجاییکه واژهیِ کاُوشگر را امروزه داریم, میتوانیم کارواژهیِ برساختهیِ کاوُشتن را نیز بداریم. ~مهربد |
1.0 |
... [9 entries omitted]