Pârsig	B.	Negizeš	English	Deutsch	French	P.	Rišešenâsih	Prevalence
•Dešn	n.	دشن: دست راست	right-hand	rechte Hand	main droite	MacKenzie		1.0
•Dešom		دشم: بعد از ظهر	Post meridiem; PM	-	-	Dehxodâ		1.0
•Dešne	n.	دشنه: خنجر	dagger	Dolch	poignard	_Dehxodâ Ϣiki-En Ϣiki-Pâ MacKenzie ϢDict-Pâ		1.0
•Daštân	n.	دشتان: حیض; قاعده; پریود	period (menstrual)	Period (Menstruation)	période menstruelle	Dehxodâ		1.0
•Došnâm	n.	دشنام: فحش	swearword; swearing	Schimpfwort; Fluchen	gros mot; jurer	Dehxodâ		0.0
•Došvâr	z. n.	دشوار: مشکل; صعب	difficult	schwer	difficile	Dehxodâ		0.0
•Došvâri	n.	دشواری: اشکال; مشکل	difficulty	Schwierigkeit	difficulté	Dehxodâ		0.0
•Došâgâh	z. n.	دشاگاه: احمق	stupid	blöd	stupide	MacKenzie Ϣiki-En		1.0
•Kondšâr	z.	کندشار: غلیظ	viscid	klebrigen	visqueux			1.0
•Yâdšode	b.	یادشده: مورد نظر	-	-	-	Mehrbod i Vâraste	فرد موردنظر = کس یاد شده ~مهربد	1.0
•Dâdšekan	n.	دادشکن: مجرم; قانون-شکن	law-breaker	Gesetzesbrecher	-			1.0
•Peymânšekan	z. n.	پیمانشکن: عهدشکن	breacher; traitor	-	-	Dehxodâ		0.0
•Mânandeš	n.	مانندش: شبیه‌سازی شده	simulation	-	-	Ϣiki-En		1.0
•Došmanâne	b.	دشمنانه: خصمانه	unfriendly; inimically	feindlich	hostile	Dehxodâ		0.0
•Gardešgari	n.	گردشگری: توریسم	tourism	Tourismus	tourisme	Farhangestân		0.0
•Pâymandeš	n.	پایمندش: فرایند اعتبار بخشی	validation	Bestätigung	validation	Ϣiki-En ⚕Heydari		1.0
•Došvârgozar		دشوارگذر: صعب العبور	impassable	unpassierbar	infranchissable		افغانان به صعب العبور میگویند «دشوارگذر». ~Mehrbod	1.0
•Nâhidšid		ناهیدشید: جمعه	friday	-	-	Ϣiki-Pâ Ϣiki-En		1.0
•Pâdšekanande	z. n.	پادشکننده: دربرابر شکننده; چیزیکه از زنش سود میبرد	antifragile	anti-zerbrechlich	l'anti-fragile	Mehrbod i Vâraste Ϣiki-En		1.0
•Farnudšenâs	n.	فرنودشناس: منطقدان	logician	Logiker	-	Ϣiki-De Ϣiki-En		1.0
•Hambudšenâs	n.	همبودشناس: جامعه‌شناس	sociologist	Soziologe	sociologue			1.0
•Xodšokufâi	n.	خودشکوفایی: ارضا کردن و برآوردن خواستههای درونی	self-fulfillment	Selbsterfüllung	épanouissement	Ϣiki-Pâ Ϣiki-En		1.0
•Hambudšenâsi	n.	همبودشناسی: جامعه‌شناسی; علوم اجتماعی	sociology	Soziologie	sociologie	Ϣiki-En		1.0
•Râhbordšenâs	n.	راهبردشناس: استراتژیست	strategist	Stratege	stratège	Mazdak i Bâmdâd		1.0
•Pâdšekanandegi	n.	پادشکنندگی: دربرابر شکننده; چیزیکه از زنش سود میبرد	antifragility	Anti-zerbrechlichkeit	l'anti fragilité	Ϣiki-En Mehrbod i Vâraste		1.0
•Hambudšenâsik	z.	همبودشناسیک: جامعه‌شناسی‌ای	sociological	soziologisch	sociologique			1.0
•Pâdšekanândan -> pâdšekanân	k.	پادشکنناندن: ضدشکننده کردن	to antifragilize	-	-	Mehrbod i Vâraste		1.0
•Tarfanj	z.	ترفنج: صعب العبور; راه سخت و دشوار	impassable	-	-	ϢDict-Pâ _Dehxodâ Ϣiki-En		1.0
•Pargaštan -> pargard	k.	پرگشتن: پیمودن پیچاپیچ; پیمودن گردشی	to circumvolute	-	-			1.0
•Tafsidan -> tafs	k.	تفسیدن: گرم شدن: چو خورشید تابان ز گنبد بگشت - بکردار آهن بتفسید دشت	to toast; to warm up	-	-	Ϣiki-En _Dehxodâ Ϣiki-En		1.0
•Âqâlidan -> âqâl	k.	آغالیدن: آشفتن و برانگیختن کسی به دشمنی و غال	to instigate	anstiften	d'engager	_Dehxodâ ϢDict-Pâ		1.0
•Sâzeškâr	n.	سازشکار: آدمفروش; تبانی‌گر; توطئه کننده; سازنده با دشمن; ساخت و پاخت کننده	trimmer (politics); compromiser (with enemy)	-	-	Dehxodâ		1.0
•Sâv	n.	ساو: باژی که پادشاهان توانگر از پادشاهان کمتوانتر بگیرند; باج و خراج	tribute	Tribut	hommage	Ϣiki-En _Dehxodâ ϢDict-Pâ		1.0
•Zâin	z.	زایین: میلادی	gregorian	gregorianisch	grégorien	Mehrbod i Vâraste	در کردی به سال میلادی می‌گویند زائینی. سال ۲٠۱۷ زایینی پیشاپیش بر شما فرخنده باد. ~Armin Hopes یک ی افزوده دارد, زائین خودش میشود میلادی/تولدی. ~Mehrbod	1.0
•Afdom	n.	افدم: آخر; عاقبت	finale	Finale	-	ϢDict-Pâ Dehxodâ Ϣiki-De Ϣiki-En Ϣiki-En MacKenzie	گرچه هر روز اندکی برداردش بافدم روزی بپایان آردش رودکی	1.0
•Hutâd	n.	هوتاد: کیفیت	quality	Qualität	qualité	Mazdak i Bâmdâd Ϣiki-En	واژه ی کوالیته از ریشه کوا است که ل از برای آوایی بودن پایان کوا بجای میانوند روان سازی گویش بدان چسبیده + ایته = تات و کوا که به چم تراز خوبی است که همان «خوب» یا «هو» در پارسی است. ...براین پایه، خوبیّت خودش به چم کوالیته است. در پارسی درست میشود هوبیداد، یا ساده تر هوداد. و کوالیتاتیو میشود هودادین (خوبیّتی) ~مزدک	1.0
•Kušnâme	n.	کوشنامه: حماسه	epic; epopee	Epos; Epopee	épique; épopée	Mazdak i Bâmdâd	دراما جابیست که سهشهای ژرف هومنی بینندگان ٬یکراست انگیخته و رخنمون میشوند. در ‌آن تنها اندوه یا مرگ کهرمانان ( مانند تراژدی) نیست٬ بساکه میتواند نگرانی یا دلهره یا خشم را برانگیزد. برای همین شاید کاربرد واژه شور در ساختن واژه درخور باشد. شورنامه در کنار اپیک: کوشنامه و لیریک‌ = سرودنامه ~مزدک کوش که امروزه بجای سعی نشسته٬ در بیخ چم نبرد را دارد. در فربود٬ هر کوششی یک نبرد برپاد دشواریها و رهبند هاست. ~مزدک	1.0
•Kistâ	n.	کیستا: شخصیت	character	Charakter	caractère	Mazdak i Bâmdâd	من برای واژه ی شخصیت بسیار اندیشیدم و یک فراورده ی این اندیشه، واژه ی کیستا بود. ( به آهنگ چیستا) برای نمونه، از واژه ی چه-> چیست-> چیستان درست شده که یک نامواژه است = معما. پس از کی ( who ) نیز میتوان واژه ساخت. در پارسی میگویند یارو برای خودش کسی است، آدم بی شخصییت یا ناکس است یا کسی نیست ! پس کس یا کی در پیوند با فرایافت شخصیت اند. فزون بر این، دیریست که واژه ی کیستی را برای هویت داریم. شخصیت در چم دیگر خود که به رفتار برمیگردد، میتواند با واژه ی منش، منشنمدی ( بی منشی) برآورده شود. ~مزدک	1.0
•Besâmân	z. b. n.	بسامان: منظم	organized; ordered	geordnet	-	Dehxodâ	ما منظم را در پارسی به دو چم بکار میبریم که در آلمانی برایش دو واژه جدا دارند. زمانی که منظم را در جایگاه زاب برای چیزهایی بکار میبریم که خود سازنده ی ساختاری منظم هستند. بسامان =geordnet زمانی که منظم را در جایگاه زاب برای چیز یا کسی بکار میبریم که نه خودش بلکه اجزای زیرین اش و یا دستآورد کردارش ساختاری منظم پدید می‌آورند. سامانمند =ordentlich ~بامداد خوشقدمی	1.0
•Nišequli	z. n.	نیشغولی: خرافی; وهمی; موهوم	superstitious	abergläubisch	superstitieux	Dehxodâ	مهربد جان،من تنها نگر خود را گفتم همانگونه که گفتی برخی می گویند که ناب غول بود که ناب تازی به چم چهار دندان تیز جانوران است که به پارسی نیش گفته می شود که به نیش غول دگرسان یافت. پن من هنوز پیوند دندان غول با خرافه(یاوه،افسانه و یا میتخت) در نمی یابم. زبانزدی که با واژه ی غول ساخته شده است مانند این: دندان غول را شکستن به این چم است که کار بزرگ یا شگفتی انجام دادن است که پیوند و سویش(جهتش) دریافتنی است پن آن یکی بی چمار است.در داستان اسفندیار هم مانند رستم داستان هفت خوان دارد که در خوان چهارم با زن جادوگری روبرو می شود که نام او غول است و اسفندیار او را می کشد. شاید از اینجا بتوانیم راهی به خرافه بزنیم. همانگونه که می دانیم کار جادوگر فریب دادن است و چیزهای دروغ را راست می نماید ودر گذشته جادوگران هنگام جادوگری همیشه ابزاری در دست داشتند و شاید با داشتن نیش یا ابزاری دیگر در دست هم برای ترساندن و هم برای بهتر پذیراندنِ کارشان به کار می گرفتند و از اینجا می توانیم یک راه سمبی(نقبی)به چم آن خرافه برسیم چونکه با کلک کارها را جور دیگر نشان می داد و کس خرافه اندیش هم با تهی بودن از خرد داستان را جور دیگر می بیند.با این شمارمی توان غول در واژه نیشغولی از پارسی انگاشت.هم چنین بسیار واژگان پارسی به درون زلان تازی رفته و گاهی هم دست نخورده به خود ما برگردانده شده است. هم چنین غول به مازندرانی به چم کَر و یا کسی که گوشش سنگین است در دشنام دادن به کسی برای نمونه بگویند «مرتیکه غول گوش» در اینجا به چم نادان به کار می رود و نادان کسی است که نمی تواند ارزیابی درستی از پیرامونش کند و زود دچار گمان و پندار می شود شاید با این چم راهی به دهی برد و به زبان دیگر آن را خرافه نامید.این چیزهایی بود که به اندیشه من رسیده بود. ~ بهمن حیدری	1.0
•Jibzangidan -> jibzang	k.	جیبزنگیدن: شماره‌گیری ناخواسته	to pocket dial	-	-	Mehrbod i Vâraste	جیبزنگ dial را در انگلیسی بریتیش همان ring هم میگویند: I ring you (british) = I call you ~مهربد جیبزنگیدن خوبه. ببخشید من بهتون زنگ نزدم٬ جیبزنگ شد! جیبزنگید! خودش جیبزنگیده! ~مزدک	1.0
•Forugaštan -> forugard	k.	فروگشتن: فروگشتن:	to go under to explore; to travel throughly	untergehen -	- -	Dehxodâ Dehxodâ	یکی از چم های پیشوند فرو، همان سراسر و تا به پایان (کلّ و تمامی) است . مانند فروگرفتن (مصادره-اشغال)= گرفتن همه جا/ همه چیز فروگشتن : اگر گشتن را همان سیر و سیاحت بگیریم، میشود سراسر چیزی را گشتن و گردیدن . اگر گشتن را برابر شدن بگیریم، این فرو به چم پایین است و میشود غرق شدن یا پنهان شدن و .... اینهایی که در آنها فرو برابر سراسر و تا به پایان است، نیاز به کارگیر دارند: چنگیز چین را فروگرفت او خراسان را فروگشت و مردم نیشابور را فروکُشت. فرستاده، نامه ی را بر پادشاه فروخواند ... آنجایی که گشتن برابر شدن است کارگیر نیاز نیست: کیخسرو در میان برف البرزکوه فروگشت ( غیب شد/غرق شد) ~مزدک	1.0
•Sâmânmand	z. n.	سامانمند: منظم; دارای ساختار بسامان	orderly	ordentlich	-	Ϣiki-En	ما منظم را در پارسی به دو چم بکار میبریم که در آلمانی برایش دو واژه جدا دارند. زمانی که منظم را در جایگاه زاب برای چیزهایی بکار میبریم که خود سازنده ی ساختاری منظم هستند. بسامان =geordnet زمانی که منظم را در جایگاه زاب برای چیز یا کسی بکار میبریم که نه خودش بلکه اجزای زیرین اش و یا دستآورد کردارش ساختاری منظم پدید می‌آورند. سامانمند =ordentlich ~بامداد خوشقدمی	1.0
•Sâmânmandi	n.	سامانمندی: نظم	order	-	-	Ϣiki-En	ما منظم را در پارسی به دو چم بکار میبریم که در آلمانی برایش دو واژه جدا دارند. زمانی که منظم را در جایگاه زاب برای چیزهایی بکار میبریم که خود سازنده ی ساختاری منظم هستند. بسامان =geordnet زمانی که منظم را در جایگاه زاب برای چیز یا کسی بکار میبریم که نه خودش بلکه اجزای زیرین اش و یا دستآورد کردارش ساختاری منظم پدید می‌آورند. سامانمند =ordentlich ~بامداد خوشقدمی	1.0
•Porâvand	n.	پرآوند: -	complex	Komplex	complexe	Mazdak i Bâmdâd	از دیدگاه دستوری واژه ی «پیچیده» جایگاه کارگیر( مفعولی) را دارد و از بن گذشته درست شده و میشود همتای دستوری complicated دانست. از دید چمیک هم پیچیده را میتوان برابر دشوار (از دید گرهمندی) شمرد که چم مهادین complicated میباشد. ولی comlex تنها به پیچیدگی از دید شمار بالای بخشهای سازنده یک سامانه گفته میشود و به بایستگی دشواری را نمیرساند و در پارسی میشود به آن گفت: پُرآوند این یک سامانه ی پراوند است این یک پرسمان پیچیده است ~ Mazdak	1.0
•Hamârestan -> hamâr	k.	همارستن: تکرار کردن	to repeat	wiederholen; repetieren	répéter	_Dehxodâ ϢDict-Pâ Ϣiki-En Ϣiki-De	مهربد گرامی، این واژه هنوز در میانبدان کوهپایه ای سپاهان روامند است که به چم کاری را دوباره یا چندباره انجام دادن است. ریشه‌ی آن خودش در ساختار واژگانی اش نهفته است.هم+آرستن(توانستن)=همواره کاری را توانستن و سامان بخشیدن و پشت سرهم انجام دادن یا به کار بردن است. ~بهمن	1.0
•Xodaki	n.	خودکی: عکسی که کس از خود میاندازد	selfie	Selfie	selfie	Mazdak i Bâmdâd	در سلفى (واژه مورد نظر من) مهم این دو مورد است كه ١-فرد از خودش به تنهایى و یا با چند نفر دیگر ٢-عكس بگیرد. به صورتى: از خود/خودشان + فعل عكس گرفتن Selfie is a self portrait photography بنابراین شاید: عكس خودنگاره ولى خودك هم نو بودن و كوتاه بودن را دارد و هم مثل واژه سلفى فراخ است به متنهاى مختلف راحت تر گره میخورد و در عین حال «خود-سلف» را هم دارد. ~مرجان شیرازی چون سلفی یک واژه ی (زاب ونام) هام‌ساخته و کوتاهیده ی نوازش کرده ( مانند حسنی بجای حسن) میباشد٬ بهتر است بگوییم: خودکی khodaki یک خودکی گرفتم روانتر است تا گفتن : یک خودک گرفتم ~مزدک	1.0
•Kažpeymân	z. n.	کژپیمان: خائن	perfidious; betrayer	-	-	Mazdak i Bâmdâd	خیانت برابر با فریب و حیله و ناراستی و دروغ دشمنی و دغابازی و ........ نیست. خائن کسی است که در نَما، دوست و یاور بنماید و پیمان (گفتاری، همکاری و دوستی ..) بسته باشد ولی در هنگامی که بهای پیمان را از وی درخواهند، آنرا بشکند. درست است که اینکار دربردارنده ی اندی از فریب و ناراستی و دروغ و دشمنی میباشد ولی با این فرایافت ها یکی نیست. خیانت را کسی میتواند بکند که دارای پاسخوَری در برابر یک پیمان و زینهار و .. باشد و نه کسی که هیچ پیمانی نبسته و تهی از پاسخوَری است. بر این پایه به خائن میشود گفت کژپیمان و خیانت همان کژپیمانی است خیانت در امانت = کژپیمانی در پیمان‌سپرده ~مزدک	1.0
•Angulidan -> angul	k.	انگولیدن: دستکاری کردن	to manipulate	manipulieren	manipuler	Dehxodâ Dehxodâ	اردشیر درازانگـُـل ؛ بهمن پسر اسفندیار بود... و نام او اردشیر بود کی اردشیر درازانگل خواندندی او را و به بهمن معروف است و او را درازدست نیز گویند. و بروایتی درازانگل از بهر آن گفتند که غارت به دور جایگاه کردی در جنوب و مشرق و روم .(مجمل التواریخ ). ~مزدک	1.0
•Kažpeymâni	n.	کژپیمانی: خیانت	perfidy; betrayal	-	-	Mazdak i Bâmdâd	خیانت برابر با فریب و حیله و ناراستی و دروغ دشمنی و دغابازی و ........ نیست. خائن کسی است که در نَما، دوست و یاور بنماید و پیمان (گفتاری، همکاری و دوستی ..) بسته باشد ولی در هنگامی که بهای پیمان را از وی درخواهند، آنرا بشکند. درست است که اینکار دربردارنده ی اندی از فریب و ناراستی و دروغ و دشمنی میباشد ولی با این فرایافت ها یکی نیست. خیانت را کسی میتواند بکند که دارای پاسخوَری در برابر یک پیمان و زینهار و .. باشد و نه کسی که هیچ پیمانی نبسته و تهی از پاسخوَری است. بر این پایه به خائن میشود گفت کژپیمان و خیانت همان کژپیمانی است خیانت در امانت = کژپیمانی در پیمان‌سپرده ~مزدک	0.8
•Zâdserešt	n.	زادسرشت: سرشت بنیادین/زادین	basic instinct	Urtrieb	-	Masoumeh Hanifehzadeh	سرشت خودش یک چیز زادی است و افزون زاد بدان به ما یاری چندانی نمیکند. در آلمانی هم درست میگویند زاد+ رانه ( Naturtrieb ) درختی که تلخ است وی را سرشت گرش برنشانی به باغ بهشت سرنجام گوهر بکار آورد همان میوه ی تلخ بار آورد ( برنامه ریزی ژنتیک ) خود رانه هم فزون بر این، در فیزیک هم بجای قوه ی محرکه ( برای نمونه در فنر) میتواند بکار رود. پس: رانه = Trieb/ driving force پیش‌رانه = Anrieb/ urge سرشت = Natur/nature طبیعت (ژنتیک) نیش عقرب نه از ره کین است اقتضای طبیعتش این است (رفتار ژنتیک) --- و برای اینکه میان دو اردوگاه و دو آموزه ی روانشناسیک درگیری نشود: رانه ی طبیعی = زادرانه = Naturtrieb/Instinct = غریزه ١ سرشت بنیادین (جانوران- برنامه ریزی ژنتیک) = زادسرشت = Urtrieb/ basic Instinct = غریزه ٢ ~مزدک	1.0